A A A

HISTORIA BIEGU

Przepiękne tereny równinnych części Skandynawii, gdzie procent zalesienia pomniejsza­ją tylko jeziorka i bagienka, bądź moreny i głazy, świat miniaturowych kopczyków, grzbietów i siodełek, kraina, gdzie dwa widoki w jednym zakątku leśnym różnią się od siebie jak Wieżyca od Giewontu, to warunki, które dały początek instynktownej „orien­tacyjnej" pamięci Nordów. A gdy doszły dwa małe cudeńka - mapa i busola - pozostał już tylko jeden krok do powstania nowego sportu: w 1897 roku w norweskim Bergenie odbyły się pierwsze zawody na orientację. Dokładne źródła przytaczają, że było to 13 maja 1897 roku. Lata następne wyznaczały przede wszystkim rozwój zimowych, tj. narciarskich biegów na orientację, dla nich bowiem istnieją w Skandynawii - związanej z tradycją narciarską odpowiednimi układami klimatycznymi - wyborne warunki. Od początku też organizo­wane są narciarskie biegi sztafetowe (w 1900 r. w Szwecji na trasie 175 km, w 1904 r. w Finlandii na trasie Porvoo-Helsinki o łącznej długości czterech odcinków 63 km, bądź „monstrualne przedsięwzięcie" na kształt 504-kilometrowej trasy z Oulu do Helsinek, którą zwycięska sztafeta ukończyła w czasie 132 godzin i 20 minut). Zachował się regu­lamin pieszych zawodów dziennych z 1903 r., organizowanych pod Sztokholmem. Zaj­mujące są niektóre jego sformułowania, które dokumentują aktualne po dziś dzień ujęcia: zwyciężał ten, kto przebiegł przez wszystkie punkty kontrolne w jak najkrótszym czasie, na mecie kontrolowano karty startowe (utrata karty podobnie jak jej uszkodzenie ozna­czało dyskwalifikację). Trasa wynosiła aż 20 km. Za początek masowego rozwoju sportu orientacyjnego uważa się rok 1919, kiedy to na starcie biegu na orientację, organizowanego przez szwedzki związek lekkoatletyczny, stanęło 220 uczestników. Kolejne lata charakteryzują się ekspansją biegu na orientację w krajach północnych; w roku 1932 dochodzi do skutku pierwsze międzynarodowe spot­kanie między Szwecją a Norwegią. W rok później zawody na orientację „przeskoczyły" już i do Szwajcarii; dochowały się wzmianki o nieśmiałych próbach i w innych krajach. W pierwszych latach po II wojnie światowej idea sportowego klanu z mapą i busolą trafia również za ocean (USA). W 1950 roku pierwsze karty historii pisze bieg na orien­tację w Czechosłowacji, w 1953 roku w NRD i Jugosławii, w 1955 - w Bułgarii. W 1958 roku na Węgrzech wystartował pierwszy bieg na orientację o puchar Balatonu, wielka i tradycyjna dziś impreza, zwana obecnie „Pucharem Węgier". W tym też roku omówione zostały na naradzie w Budapeszcie pierwsze wspólne reguły biegu na orientację. v Dalsza historia biegu na orientację na forum międzynarodowym jest już ściśle związana z utworzeniem i działalnością Międzynarodowej Federacji Biegu na Orientację - IOF. Wcześniej wypada zapoznać się z rysem historycznym biegu na orientację w Polsce.