HISTORIA BIEGU
PrzepiÄ™kne tereny równinnych części Skandynawii, gdzie procent zalesienia pomniejszaÂjÄ… tylko jeziorka i bagienka, bÄ…dź moreny i gÅ‚azy, Å›wiat miniaturowych kopczyków, grzbietów i siodeÅ‚ek, kraina, gdzie dwa widoki w jednym zakÄ…tku leÅ›nym różniÄ… siÄ™ od siebie jak Wieżyca od Giewontu, to warunki, które daÅ‚y poczÄ…tek instynktownej „orienÂtacyjnej" pamiÄ™ci Nordów. A gdy doszÅ‚y dwa maÅ‚e cudeÅ„ka - mapa i busola - pozostaÅ‚ już tylko jeden krok do powstania nowego sportu: w 1897 roku w norweskim Bergenie odbyÅ‚y siÄ™ pierwsze zawody na orientacjÄ™.
Dokładne źródła przytaczają, że było to 13 maja 1897 roku.
Lata nastÄ™pne wyznaczaÅ‚y przede wszystkim rozwój zimowych, tj. narciarskich biegów na orientacjÄ™, dla nich bowiem istniejÄ… w Skandynawii - zwiÄ…zanej z tradycjÄ… narciarskÄ… odpowiednimi ukÅ‚adami klimatycznymi - wyborne warunki. Od poczÄ…tku też organizoÂwane sÄ… narciarskie biegi sztafetowe (w 1900 r. w Szwecji na trasie 175 km, w 1904 r. w Finlandii na trasie Porvoo-Helsinki o łącznej dÅ‚ugoÅ›ci czterech odcinków 63 km, bÄ…dź „monstrualne przedsiÄ™wziÄ™cie" na ksztaÅ‚t 504-kilometrowej trasy z Oulu do Helsinek, którÄ… zwyciÄ™ska sztafeta ukoÅ„czyÅ‚a w czasie 132 godzin i 20 minut). ZachowaÅ‚ siÄ™ reguÂlamin pieszych zawodów dziennych z 1903 r., organizowanych pod Sztokholmem. ZajÂmujÄ…ce sÄ… niektóre jego sformuÅ‚owania, które dokumentujÄ… aktualne po dziÅ› dzieÅ„ ujÄ™cia: zwyciężaÅ‚ ten, kto przebiegÅ‚ przez wszystkie punkty kontrolne w jak najkrótszym czasie, na mecie kontrolowano karty startowe (utrata karty podobnie jak jej uszkodzenie oznaÂczaÅ‚o dyskwalifikacjÄ™). Trasa wynosiÅ‚a aż 20 km.
Za poczÄ…tek masowego rozwoju sportu orientacyjnego uważa siÄ™ rok 1919, kiedy to na starcie biegu na orientacjÄ™, organizowanego przez szwedzki zwiÄ…zek lekkoatletyczny, stanęło 220 uczestników. Kolejne lata charakteryzujÄ… siÄ™ ekspansjÄ… biegu na orientacjÄ™ w krajach północnych; w roku 1932 dochodzi do skutku pierwsze miÄ™dzynarodowe spotÂkanie miÄ™dzy SzwecjÄ… a NorwegiÄ…. W rok później zawody na orientacjÄ™ „przeskoczyÅ‚y" już i do Szwajcarii; dochowaÅ‚y siÄ™ wzmianki o nieÅ›miaÅ‚ych próbach i w innych krajach.
W pierwszych latach po II wojnie Å›wiatowej idea sportowego klanu z mapÄ… i busolÄ… trafia również za ocean (USA). W 1950 roku pierwsze karty historii pisze bieg na orienÂtacjÄ™ w CzechosÅ‚owacji, w 1953 roku w NRD i JugosÅ‚awii, w 1955 - w BuÅ‚garii. W 1958 roku na WÄ™grzech wystartowaÅ‚ pierwszy bieg na orientacjÄ™ o puchar Balatonu, wielka i tradycyjna dziÅ› impreza, zwana obecnie „Pucharem WÄ™gier". W tym też roku omówione zostaÅ‚y na naradzie w Budapeszcie pierwsze wspólne reguÅ‚y biegu na orientacjÄ™. v
Dalsza historia biegu na orientację na forum międzynarodowym jest już ściśle związana z utworzeniem i działalnością Międzynarodowej Federacji Biegu na Orientację - IOF. Wcześniej wypada zapoznać się z rysem historycznym biegu na orientację w Polsce.